Bashkimi Kombėtar
Mirė se erdhė nė forum " Bashkimi Kombėtar "
Qėndro i lidhur me ne ! Disponim te kėndshėm tė kontribojm pėr kombin larg ofendimet dhe zėnkat...



 
ForumForum  PortalliPortalli  GalleryGallery  RegjistrohuRegjistrohu  identifikimiidentifikimi  

Share | 
 

 Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar

Shko poshtė 
AutoriMesazh
Medalim
Anėtar aktiv
Anėtar aktiv
avatar

Male
Numri i postimeve : 610
Age : 65
Vendi : Shqypeni
Registration date : 06/12/2008

MesazhTitulli: Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar   Thu Dec 30, 2010 7:15 am

Halil Ajvazi: Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar
E Diel, 26-12-2010, 08:00pm (GMT)


Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar


Nga Mr.sc.dr. Halil Ajvazi


Kėto ditė, mė 23 dhjetor u mbushėn 66 vjet nga beteja e njohur qė ėshtė zhvilluar nė Qarr tė Kosovės Lindore (Komuna e Kamenicės), ndėrmjet pjesėtarėve vullnetarė dhe fshatarėve patriotė dhe trima pėr tė mbrojtur dhe dalė zot trojeve etnike, nė njėrėn anė, dhe Brigadės sė XVII-tė partizane (serbo-maqedone) nė anėn tjetėr, brigadė antishqiptare e njohur me nofkėn „E pergjakshmja“. Pse? Ngase kudo qė kishte shkelur, kishte larė me gjak shqiptarėt e pambrojtur: burrat dhe gratė, duke mos i kursyer as shtatėzanat, pleqėt dhe fėmijėt nėn moshėn 18 vjeēare, madje dhe foshnjet. Faktikisht, betejat e lavdishme shqiptare filluan nga Karadaku i Shkupit e deri nė Qarr tė malėsisė sė Kamenicės, ku u shkatėrrua totalisht kjo brigadė ēetnike dhe famėkeqe.
Siē dihet, deri nė gjysmėn e dytė tė vitit 1943, pjesa lindore e Kosovės ishte zonė nėn okupimin bullgar. Dikund, nė kėtė kohė, kapitullojnė Italia dhe Bullgaria. Kontrollin mbi tokat shqiptare e marrin forcat gjermane nė kohėn kur ishte kulmi i luftės sė dytė botėrore. Tani edhe zonat qė ishin nėn okupimin bullgar i bashkohen Shqipėrisė etnike tė asaj kohe, qeverisė sė Dr. Rexhep Mitrovicės. Pushteti gjerman ia kishte njohur „neutralitetin“. Kufiri verilindor shtrihej tani prej Gurit tė Zi deri nė Medvegjė e Kurshumli tė Nishit, nė majėn e Sitilisė e deri nė mes tė Vranjės dhe Bujanocit, dhe pėrmes “udhės sė frėngit“, siē i thoshte populli hekurudhės, deri nė periferi tė Shkupit. Kjo gjendje zgjat deri nė fund tė vitit 1943, kur pushtetin mbi tokat shqiptare e marrin partizanėt shqiptarė dhe jugosllavė. Nė fshatrat shqiptare ndėrmjet Kitkės dhe Bujanocit, brigadat partizane jugosllave nisin tė depėrtojnė nė pranverė tė vitit 1944. Pėr tė okupuar dhe pushtuar malėsinė e Gallapit tė Bujanocit - Hashaninė, detyra i ishte besuar Brigadės sė XVII-tė sėrbo-maqedone (nė tė cilėn kishte edhe partizanė shqiptarė), e cila kudo qė kishte kaluar, i kishte larė nė gjak trevat shqiptare, duke e bėrė shkrum e hi malėsinė e Karadakut.
Pėr kėtė e merr edhe emrin Brigada e XVII-tė Maqedone-Kosovare, e ashtuquajutura “brigadė e pėrgjakshme”. Nė gjysmėn e dytė tė dhjetorit kjo Brigadė arrin nė Rogoēicė-Roganė. Nė Katushnicė tė Rogoēicės, brigada ndahet nė dy pjesė. Njėra pjesė merr rrugėn pėr nė Hogosht dhe tutje pėr nė malėsinė e Gallapit tė Kamenicės, ndėrsa pjesa tjetėr niset pėr tė dalė nė Qarr, me qėllim tė shpartallimitė tė forcave vullnetare shqiptare, tė grumbulluara nė Ēukėn e Qarrit. Brigda me mbi l. 200 partizanė arrin nė Qarr nė peridhėn 18-23 dhjetor tė vitit 1944 (natėn e Kėrshėndellave). Pėr tua treguar rrugėn ata i kishin mar pesė bashkėpuntorė:


1. Demushin e Tafės,
2. Shaipin e Shefkit nga Karaqeva,
3. Hysenin e Smajlit nga Priboci,
4. Ramadan Januzin – Shestakin e Breznicėsė dhe
5. Muharrem Isahini nga Tėrnoci i Madh, tė cilėt e pranojnė bashkėpunimin dhe anėtarsimin e tyre nė radhėt e brigadės XVII-tė.

http://www.zemrashqiptare.net/images/articles/2010_12/19156/u1_Qarri.jpg




Pamje nga fshati Qarr ku u zhvillua njė nga betejat mė tė lavdishme nė mbrotje tė trojeve etnike, nga 18-23 dhjetor 1944


Me tė arritur nė Qarr, shtabin e kishin vendosur nė shtėpinė e Raqipit tė Behlul Brahimit, i cili, pėr pak, i shpėton ekzekutimit nga Rizahi i Azemit dhe Tafili i Ajvazit. Komandanti i kėsaj brigade ekzekutohet nga Fazli Ramadani nė bashkėpunim me Rizah Azemin dhe Tafilin e Ajvazit. Komandant i kėsaj Brigade ishte Lluka Bozhovič, komisar Luka Čaurič, ndėrsa kryeshef shtabi ishte Ilija, me kombėsi malazeze. Nė Qarr me rrethinė vepronte Kompania e Qarrit e qė si ndėrlidhje e shfrytėzonte Sulejman Hajdar–Qarrin, i cili ishte nė bashkėpunim tė ngushtė me Mulla Idrizin dhe Syl Zarbicėn qė ishin pėrgjegjės pėr Malėsinė-Hashanin.
Nė kėto vise operonin forcat vullnetare nėn komandėn e Mulla Idrizit dhe bashkėluftėtarve tė tij, tė njohur si: Muharrem Fejza, Sylė Zarbinca, Shefki Desivojca, Tafil Ajvazi, Sylejman Qarri, Fazli Ramadani, Lamė Breznica e shumė tė tjerė. Vlen tė pėrmendet se kėto forca vullnetare mė parė kishin qenė pėr pėrgaditje luftarake nė Shqipėri, por shumė nga to kishin keqėpėdorur misionin pėr ēka kishin vajtur deri atje sa qė kishin tentuar tė fusin urrejtje vėllazėrore, duke u marrė madje edhe me hajni dhe maltretimin e qytetarėve tė pafajshėm. Siē duket, edhe kėtu kishte depėrtuar OZNA, pėr t’i futur disa spiunė, por nė njė numėr tė papėrfillshėm, pasėardhsit e tė cilėve sot e kėsaj dite derdhin lot krokodili pėr ta. Kėto forca ishin tė koncentruara rreth kufirit tė quajtur Guri i Zi dhe Quka e Qarrit. Kėshtu, mė 12 Dhjetor 1944 kalon shtabi i lėvizjes nė Zarbincė.


Luftėtarėt mė tė mirė dhe mė tė njohur pėr shpartallimin e brigadės pushtuese ishin: Tafili i Ajvazit - Qarri me Fazli Ramadan - Novosellėn e Vranjės dhe Riza Azem – Qarrin, Sejdi Ibishi me tė vėllanė, Hysen Ibishin, Shaipi i Halimit, Zena i Alisė, Tafili i Ajvazit - Qarri me Fazli Ramadan-Novosellėn e Vranjės dhe Riza Azem-Qarrin (i ashtuquajturi “LEKA”). Pėr kėta tre tė fundit thuhet se kishin luftuar si luaj me pushkė-mitralezė tė rėndė tė prodhimit anglez, duke i sjellė humbje tė konsiderueshme armikut. Thuhet se atė natė nė Qarr ishin grumbulluar rreth 600 luftėtarė, vendas dhe vullnetarė. Fuftėtarėt shqiptarė e fillojnė sulmin me njė furi tė paparė, si nė kohėn e Idriz Seferit (Skėnderbeu i Karadakut). Lufta kishte qenė shumė e ashpėr dhe zhvillohej nė terrin e njė nate shumė tė ftohtė dhjetori, dhe nga njė afėrsi pėrleshjesh gjoks mė gjoks.
Pas gjysmės sė natės, shumica e luftėtarėve „jabanxhi“ tėrhiqen nė Priboc, ndėrsa me mbeturinat e Brigadės kishin mbetur tė pėrballen thuajse vetėm Qarralitė dhe Fazli Ramadani nga Novosella e Epėrme, miku mė besnik i Talif Ajvazit dhe Rizah Azemit, I njohur me pseudonimin “Leka”. Lufta kishte vazhduar deri tė nesėrmėn pasdite. Tė nesėrmen bėjnė kėrdi mbi partizanėt sllavo-komunistė, luftėtarėt e mėdhenj tė kombit, si Tafil Ajvazi, Rizahi i Azemit dhe Fazli Ramadani i Novosellės sė Epėrme (pas lufte i arratisur nė Shqipėri). Thuhet se as 20-30 partizanė tė kėsaj brigade nuk kanė shpėtuar tė gjallė. Nė mesin e tė vrarėve mbeti edhe komandanti i brigadės, eshtrat e tė cilit pushojnė dikund nė Qarr. Ėshtė interesante dhe enigmė historia e mbėrritjes sė kufomave tė kėsaj brigade, brenda njė nate, deri nė fshatin Hodonoc (nė Kėrshlant dhe nė Domoroc). Prej qarralive qė luftuan mė sė shumti nė Betejėn e Qarrit ishin:


1. Tafili i Ajvazit,
2. Rizahi i Azemit,
3. Sadria i Sherifit,
4. Fazli Ramadani - Novosellė
5. Zejna i Alisė,
6. Muharremi i Sadikut,
7. Fejzullahi i Ramizit,
8. Rizahi i Ramizit,
9. Ramushi i Qazimit,
10. Jakupi i Rexhepit,
11. Zahiri i Rexhepit,
12. Oruēi i Ibishit,
13. Sejdia i Ibishit.


Disa javė pas Betejės sė Qarrit, dhe pikėrisht me themelimin e shtetit fantomė tė krijesės artificiale tė quajtur Jugosllavi, pikėrisht me 7 janar 1945, vjen nė Qarr pėr tu hakmarrė pėr humbjet e tmerrshme qė kishin pėsuar partizanet, Brigada e XVI-tė partizane, e plotėsuar me ushtarė tė rinj, shtesė nga Morava Jugore dhe Maqedonia. Kjo brigadė bėn tmerr nė Qarr, duke ua vėnė shtėpive zjarrin dhe duke i therrur bagėtitė. Me tradhėti kjo brigadė i merr tė gjithė meshkujt mbi moshėn 18 vjeēare dhe i pushkaton (21 meshkuj tė pushkatuar, tė cilėve as sot nuk u dihen varret). Rrugės pėr nė Gjilan ua kanė bashkuar edhe 12 shqiptarė nga Shipashnica e Epėrme. Besohet se janė dėrguar nė Gjilan dhe janė pushkatuar, duke u hudhur tė gjithė nė njė grope tė pėrbashkėt. Vetėm nė dy familje tė Qarrit nuk meret asnjė mashkull (tė M. B. dhe P. V.), pėr tė cilėt dyshohet sa kanė qenė besnikė ndaj regjimit serbo-sllav. Brigada pritet nga M. B. dhe P. V. P., me direktiva tė Ramadan Januz-Shestakit, qė tė tre komunistė tė pėrbetuar tė kohės dhe bashkėpunėtorė tė brigadave partizane, si asaj tė XVII-tės po ashtu tė asaj tė XVI-tės.
Kėta persona me familje pas luftės deri nė vdekje kanė marrė pensione si veteranė tė luftėsė dhe hyzmeqarė tė Sėrbisė. Mė poshtė po japim listėn e Qarralive tė pushkatuar nė janar tė vitit 1945, e tė zhdukur tė cilėve as sot e kėsaj dite s’iu dihen varret, janė:


1. Tafil Ajvazi (gjyshi i autorit),
2. Destan e Rufat Azemi, babė e djalė,
3. Arif Ajvazi,
4. Qazim Ramė Ahmeti,
5. Hamiti i Habimit,
6. Zejnulla e Jashar Reshit Veseli, tė gjithė vėllezėr,
7. Sadri, Ramiz e Rexhep Sherifi dhe djali i Rexhepit, Lazimi,
8. Brahimi i Halitit,
9. Rizahi i Ramizit dhe Gjelili i Halimit, tė gjithė tė lagjes sė Brahimėve,
10.Oruēi dhe Hyseni i Ibishit, vėllezėr, si dhe
11.Rizadi i Ramizit nga lagja e Danovitėve.


Ishte marrė dhe pushkatuar edhe Ramiz Rexhepi, njė djal i ri nga Ramabuēa, i cili rastėsisht kishte qėlluar mysafir te e motra e vet nė Qarr, e shumė tė tjerė. Kthtrrave tė brigadės dhe kolaboracionistėve i shpėton Haki Sadri Sherifi, 17 vjeēar, falė njė gjendshmėrie tė rastit, duke ikur dhe fshehur nė plemėn e pėrbashkėt qė shėrbente pėr tė ruajtur ushqimin e bagėtisė, por shpėton, ndoshta falė edhe moshės sė mitur! Ndėrsa i plagosur rėndė nė kėtė betejė ishte Rasim Qazimi, i cili pėr pasojė mbeti invalid pėr tėrė jetėn.
Nė vitet e pesėdhjeta tė shekullit tė shkuar, Fazli Ramadani burgoset, por arrin tė lirohet me besė pėr njė javė kinse tė grumbullonte armatimin e shumtė, tė cilin e posedonte. Pėr t’i shpėtuar likuidimit, Fazli Ramadani-Novosella arratiset pėr nė Shqipėri, me ndihmėn e familjes dhe farefisit. Nė ndihmė i del edhe djali i Tafil Ajvaz - Qarrit: Zuka i Tafilit, duke ia huazuar njė penēe (kije) nė tė holla (vlen tė pėrmendet se Zuka, djali i Heroit tė popullit Tafilit, qė luftoi pėr idealet e snjenjta pėr njė Shqipėri Etnike nė kohėn kur e ndihmoi bashkėluftėtarin e babait tė tij pėr t’u arratisur pėr nė Shqipėri ishte vetėm 13-vjeēar).
Deri mė 1999 kur Kosova u lirua nga thundra sėrbe, ishte halė nė sy pėr okupatorin, si djalė i luftėtarit tė madh tė kombit, dhe i cili kurrė s’e ndali veprimtarinė kombėtare, qoftė me propagandė kombėtare apo edhe me tė holla, qoftė duke i dhėnė rėndėsi shkollimit tė djalit tė tij (H. A., i cili gjithashtu e ndihmpoi UĒK-nė dhe UĒPMB-nė, 1998-2002) nė institucionet mė prestigjioze ndėrkombėtare, duke e ditur se penda dhe pushka pėr pushtuesin ėshtė kanceri me metastaza qė do t’i sjellė fundin e sigurt pushtuesit shekullor. Gjithashtu, ai bėri furnizime me armatim pėr dasma, ahengje, por edhe pėr njėsitė e UĒK-sė, para dhe gjatė luftės 1997-1999 dhe 2000-2003. Angazhimi i tij pėr furnizimin me armė pati edhe pasoja mė 1993, kur u burgos dhe u maltratua deri buzė likuidimit, por pasi arriti e i shpėtojė mė tė keqes, ai mė 1998-1999, deri me futjen e NATO-sė nė Kosovė, emigroi nė Zvicėr (ku gjithashtu ishte mjaft aktiv pėr kauzėn kombėtare). Lufta e Qarrit nė dhjetor tė vitit 1944, ėshtė krenaria e kombit shqiptar.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
xhema
Anėtar i Suksesshėm
Anėtar i Suksesshėm
avatar

Male
Numri i postimeve : 2337
Age : 52
Vendi : Ferizaj -gjermani
Registration date : 30/03/2009

MesazhTitulli: Re: Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar   Fri Dec 31, 2010 4:05 pm

shum itersant MEDALIM ku i paske gjet kaq detalisht , bash mke shti me shiku me ket biemer te kti fshati se kem lidhje familjare me do njerz,.
PERSHENDETJE .
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Medalim
Anėtar aktiv
Anėtar aktiv
avatar

Male
Numri i postimeve : 610
Age : 65
Vendi : Shqypeni
Registration date : 06/12/2008

MesazhTitulli: Re: Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar   Fri Dec 31, 2010 6:13 pm

I neumi Xhema, falenderimi i takon autorit te shkrimit, sa e sa histori qe ia imponu e mohu popullit ton, sidomos prej luftes dyte e kendej,sa vuaajtjet e sa viketima qe i pat populli yne, historia na mesonete se "jan " trathetar! Zoti i farofet faeen e poshter shkinore. ju pershendes sinqerishet, gezuar vitin e Ri 2011,
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
BashKom
Admin
Admin
avatar

Male
Numri i postimeve : 767
Age : 48
Vendi : Prishtin
Registration date : 27/08/2009

MesazhTitulli: Re: Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar   Sat Jan 01, 2011 12:35 am

Shum tem e mir vetėm me sa po vrej unė Autori i paska cek vetėm familjarėt e vet , me sa edij unė tai kan mar pjesh shum e shum dhe nga ta shum kan mbte tė vdekur qė nuk i paska cek fare , Ati kan luftu i tė gollaku , siq jan fashtrat Suharrna ,Novosela , Zarbinca , Ramnabuqa , Pribovci , Desivoj , Sotllari e shum e shum fshatra tjera , i lutem autorit qė tė hulumtoj mė shum dhe ti sjell tė gjitha ato shenime , ......
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Medalim
Anėtar aktiv
Anėtar aktiv
avatar

Male
Numri i postimeve : 610
Age : 65
Vendi : Shqypeni
Registration date : 06/12/2008

MesazhTitulli: Me rastin e 66 vjetorit tė luftės sė Qarrit.   Sat Jan 01, 2011 9:07 am

Sherif Sherifi: Fazli Ramadani (1921-1994) - Luftėtar i njohur dhe patriot nė malėsinė e Bujanocit
E Premte, 31-12-2010, 07:06pm (GMT)


Fazli Ramadani (1921-1994)
Luftėtar i njohur dhe patriot nė malėsinė e Bujanocit



Me rastin e 66 vjetorit tė luftės sė Qarrit.


Nga Sherif H. SHERIFI


I lindur i rritur e i edukuar nė frymėn patriotike, luftėtar i devotshėm pėr tė drejtat kombtare pėr bashkim. Kushtet pėr jetesė nė Malėsinė e Bujanocit si dhe nė vendlindjen e tij - Novosella e Epėrme ishin tė vėshtira; nukė kishte shkolla, rrugė, institucione shėndetėsore, e kushte tjera qė mund tė bėnin jetėn normale. Familja Ramadani nė fshat kishte fuqi punėtore tė mjaftueshme, andaj edhe mė leht krijonin tė mira materiale duke punuar tokėn si dhe nė rujtjen e blektorisė. Kėshtu qė kishin kushte mė tė mira nė krahasim me tė tjerėt.
Fazliu qė nga rinia i donte vizitat, kishte shumė miq dhe shokė, dhe pėr t’i bėrė vizitat dhe punėt tjera, patjeter sherbehej me kalin e tijė ”GJOKIN” i cili ishte i dalluar nė atė malėsi,ky pra dallohej edhe si kalorės i mire.

http://www.zemrashqiptare.net/images/articles/2010_12/19196/u1_FazliRamadani.jpg


Nė moshėn mė tė mirė, (23 deri 25 vjeqare) ishte kyqur nė luftėn e levizjes kombėtare. Pas pėrfundimit tė luftrave ai ishte njėri ndėr ilegalet - Kaēakėt qė kishte jetuar mė gjatė nė Kosovė. Pasi qė ju kishte bėrė e pa durushme jeta nga presionet e pushtetit sidomos nga UDB-ja, Kangarashi dhe “Baftiar UDB-a” qė vepronin nė kėto anė vendos dhe diku viteve tė 50-ta arratiset nė Shqipėri. Ai ishte shumė principiel e temperament, padrejtesit nuk i duronte kudoqofshin dhe nga do qė i vinin, kėshtu qė edhe nė Shqipėri pas njė periudhe tė qetė burgoset dhe mban disa vite burg nė burgjet famkeqe tė Shqipėrisė siq ishte ai i BALLSHIT. Edhe pas lirimit nga bugu lirinė e kishte shumė tė kufizuar. Nė maj tė vitit 1992 ishte hera e parė qė e takoja nė Tiranė, edhe pse ishte i shtyer nė moshė akoma ruante vitalitetin e malesorit qe kishte udhehequr shum beteja dhe aksione luftarake nė Kosovė. Fjalėt e tija tė fundit qė mbaj mend ishin: “ Kosova pa kryengirtje tė armatosur nuk ēlirohet nga shkau, une edhe nė kėtė moshė qė akm, jam i gatshėm qė pėr lirin e Kosovės edhe njė herė me kap pushken”. Ishte mjaft optimist por vdekja nuk i lejoi tė shkel token e Kosovės mė. Vdiq nė Tiranė nė moshėn 73 vjeqare duke lene pas bashkshortėn, dy djemėt dhe dy vajzat.
Si shumė beteja qė kishin zhvilluar luftetarėt trima tė guerilės shqiptare edhe beteja e Qarrit pėr shumė kohė mbeti e pa ndriquar, e bashk me te edhe luftetaret qė ishin bartės tė ktyre luftrave. Pushteti okupus sllav si dhe komandot e larta ushtarake tė tyre kėte e benin me qellim: pėr tė mbuluar turpin se si sulmonin popullatėn e pa mbrojtur shqiptare, krimet qė bėnin nėpėr vendbanimet e tyre por edhe humbjet e psuara nė shumė luftra si kjo e Qarrit. Ashtu siq ishte ky territor verilindor pjesė e pa ndashme e Kosovės, edhe luftrat shtriheshin gjatė tėr brezit kufitar, Karadak mbi Presheve, Hashani- Malėsi e Bujanovcit dhe Kamenicės. Nė kto vise operonin forcat vullnetare nėn komandėn e Molla Idrizit dhe bashkeluftėtarve tė tij tė njohur si: Muharrem Fejza, Sylė Zarbinca, Shefki Desivojca, Sylejman Qarri, Fazli Ramadani, Lam Breznica e shumė tė tjer. Keto forca ishin tė koncentruara rreth kufirit tė quajtur Guri i ZI dhe Quka e Qarrit. Kėshtu mė 12 Dhjetor 1944 kalon shtabi i lėvizjes nė Zarbincė. Forcat okupuese tė prira nga pushtetarėt e OZN-sė nė Gjilan nga Vllada Popoviq, Sima Miliniq dhe Jovo Shotra mė 17 dhjetor 1944 marrin vendim qė nė drejtim tė kėsaj zone tė drejtojė njė forcė tė madhe ushtarake pėr t’i dhėn grusht tė fort lėvizjes.


Forcat vullnetare ndėrkohė mbajn kuvendin nė Zarbincė te shtėpija e Dulahit tė Hajrės. Aty ishin 1000 luftėtar tė gatėshem tė gjith tė armatosur. Nė kuvend pėr Komandant ishte rizgjedhur Idriz Hajrullahu, sekretar Muharrem Fejza e zėvendės Sylė Zarbinca.

Mė 18 Dhjetor tė vitit 44 nė drejtim tė Qarrit dhe luginės sė Desivojcės nisėn luftėtarėt e “ Brigatės XVII gjakatare Maqedone” Nė vendin e quajtur Katushnicė tė Roganės brigada ndahet nė dysh, nė drejtim tė Qarrit ku ishin tė pėrqėndruara forcat guerile dhe nė drejtim tė Desivojcės, Laqiqit dhe Vriqecit. Pėr tua treguar rrugėn kta marrin Demush Tafė Kastratin dhe Shaipin e Shefkit, e gjatė rrugės pėr nė Qarr edhe Hysen Ismajlin nga Pribovci. Kėshtu kishte veprue edhe krahu tjeter i brigadės qė shkonete nė drejtim tė Desivojcės. Ata pėr ti pėrcjell kishin marrė dy sėrbė tė Shipashnicės, Ilia Aleksiqin dhe Sava Stojkoviqin, e me ta edhe Halil Poliqken - Bunjakun i cili me 21 Dhjetor bėhet kryetar i Komunės sė Hogoshtit. Edhe pse kta mysafir tė pa ftuar nė Qarr nuk ishin tė sigurt nė qėllimet e tyre prap nuk e mendojshin atė se ēka mundet me ju ndodhė. Kėshtu komandanti i tyre Lluka Bozheviq kishte thėn se: “NE JEMI BRIGADA E XVII MAQEDONASE GJAKATARE DHE S’JA KEMI FRIKĖN ASKUJT”.
Brigada e XVII kishte 1800 ushtar,mė shumė se gjysma ishte drejtuar pėr nė Qarrė prej tyre njė numėr i vogėl kishte arritur tė ikte gjatė zhvillimit te luftės. Nuk dihet data e sakt kur kishin arrit nė caqet e caktuara, por me qė ata ishin nisur me 18 dhjetor ata diku kishin kaluar natėn ose kishin planifikue qė nė Qarr tė kalojn natėn e “qetė” e tė nesėrmėn me vazhdue sipas planit qė kishin. Sulmi nė Gjilan ishte bėr me 23 dhjetor, tė njejtat forca nga Qarri dhe krahu tjetėr i Desivojces janė angazhue nė Gjilan . Ata gjatė rrugetimit kanė qendrue dy net nė Pėrlepnicė duke besuar nė kėto tė dhėna del se luftrat nė Qarr dhe Gallap, janė zhvillu natėn e 18 dhjetorit dhe tė nesėrmėn me 19 dhjetor 44.
Ata nė Qarr kishin mbėrri natėn nė njė motė tė ftoht. Posa hynė nė fshat ia vėnė zjarrin disa plemeve, stogjeve tė sanėve dhe shtėpive, e mė pas vendosėn nėpėr shtėpi e llogore pėr ta kaluar natėn . Shtabin e kishin vendos nė shtėpin e Behlul Ibrahimit me roje e vėzhgues dhe pėrforcime tjera. Sipas tė dhėnave tė dėshmitarėve qė ishin luftėtar aktivė dhe ndėr mė tė pėrmendurit ishinė: Fazli Ramadani nga Novosella, Riza Azemi dhe Haki Sherifi nga Qarri. Nė shtepin e Behlulit ku ishte shtabi e ku ishin vendosur eprorėt e ushtrisė sė okupatorit, pėrmes pėrcjellsėve Demushit dhe Hysenit kėrkonin t’ju sjellin nuse dhe vajza tė reja


Qarri fotografuar nga njė distancė 2-3 km, me date 19.09.2010, nga Sh. Sherifi
me ju sherbye! Posa ishin informuar pėr keto rrjedha Fazli Ramadani dhe Rizah Azemi i drejtohen shtabit, “Hyzmeqarėt i nxjerrin disi jashtė dhe kėrkojn nga ata qė ta thrrasin Komandantin. Sė pari Fazilu ia vret kalin komandantit e mė pas edhe ate vetė. Kurse Demushin edhe Hysenin i detyrojn tė ikin nė drejtim tė njė prroi tė mbushur me therra dhe ashtu me rafale armėsh gjuajn nė drejtim tė tyre. Kėta spiuj kishin mbetur gjallė por kurr nuk kishin pasur guxim me u takuar me Fazliun dhe Rizahun. Komandanti i lėvizjes Molla Idrizi paraprakisht ju kishte pėrgjigjur komandantit Bozhoviq dhe njė herit kishte apeluar te luftėtarėt e vet qė “ Zjarrit me zjarr, vdekjes me vdekje me ju pėrgjigjė ”.

http://www.zemrashqiptare.net/images/articles/2010_12/19196/u1_Qarri.jpg

Urdheri i komandantit nuk thehej nė asnjė menyrė, ai vetėm
zbatohej, kėtyre kriminelve ashtu duhej bėrė mikpritja, ata kishin qen tė pa dėshiruar dhe tė pa ftuar. Pushkėn e par si duket e kishte shkrepur dikush mbi rojen e armikut e cila ishte vendosur te “Trinat” ashtu quhet vendi. Ky fatekeq i pari i radhes kishte dhezur zjarr per tu ngrohur dhe ashtu nė dritė tė zjarrit e kap plumbi. Nė Qarr vepronte kompania me pėrgjegjės Sylejman Qarrin forcė kjo qė ishte e komanduar direkt nga komandant Mulla Idrizi. Nė mbrojte tė Qarrit ishin mobilizuar numėr i madh i vullnetarėve tė udhėhequr nga Muharrem Fejza, ata e kishin filluar sulmin furishem nga te gjitha drejtimet, forcat qetnike qė vetėn e quanin partizan mbetėn tė hutuara, ata qė gjendeshin nėpėr shtėpi e pėsuan tė parėt. Nė shtėpin e Zejnullah Alishahinit e cila ishte e mbushur plot me ushtar tė armikut Fazliu me pushko mitroloz nga kati pėrdhes qėllon nė pllafon “meskat” dhe i vret tė gjith nėpėr dhoma nalt ku ishin duke pushuar pasė rrugėtimit tė gjatė. Njė pjesė qė i kishin shpėtuar plumbave tė mitralozit duke ikur i pret te shkallėt ai me bashkluftėtar dhe s’len asnjė tė gjallė.
Luftimet nuk kishin pushuar gjatė tėr natės, pjesa mė e madhe e luftėtarėve ishin tėrhequr nė drejtim tė Pribofcit, nė fshat kishin mbetur vetem Qarralit, Fazli Ramadani dhe disa luftėtar nga Kranidelli: Man Hamiti, Rexhep Fazli Qehaja, Musli Beha, Kamer Selim Lakna, Ramadan Bala nga Novosella e Poshtėme dhe Muharrem Iba nga Shipashnica. Tė nesėrmen mbi luftetarėt e armikut qė kishin mbetur me vazhdu luftėn Fazli Ramadani kishte bėrė kėrdi duke mosė i lėn as vend me vdek, i ndihmuar nga bashkėluftėtaret Bajram Ferizi nga Zarbinca dhe luftare tė tjerė.


Edhe Kontributi i luftetarit Tafil Ajvazi ishte shumė i madh. Ai tė nesermėn me njė grup ushtaresh nė mesin e tė cilėve edhe Haki Sherifi i cili ėshtė akoma nė mesin e tė gjallėve kishin nxėn pritat te Sana e Kadrisė. Tafili e fliste mirė gjuhėn Sėrbe dhe pa pritmas deri sa qėndronin nė lagame “instikame” bėrtet fuqishėm “ Napred Braqo” Pėrpara Vllezėr, e ushtarėt armiq tė hutuar duke mos ditur se nga po ju vjen kjo komandė marrin turr pėrpara kurse ushtarėt ēlirimtarė qė ishin pėrball tyre i presin me breshėri armėsh duke mos lėn asnjė tė gjallė.
Nė kete luftė pėr veq ushtarėve vullnetar tė viseve tjera u dalluan edhe vendasit nga Qarri: Rizah Azemi, Zejnulla Shahini, Tafil Ajvazi, Sylejman Qarri, Ramush Qazimi, Muharrem Sadiku, Fejzullah Ramizi, Sejdi Ibishi, Sadri Sherfi, Zejnullah Rashiti, Rizah Ramizi etj.
Duhet cekur se i tėrė fshati ishte i mbushur me kufoma dhe pregaditje ushtarake, pjesėn mė tė madhe e kishin tėrhequr gjatė natės nė vijim deri nė Hodonocė.


Haki S. Sherifi 84 Vjecar
Shumė kohė pas luftės kundėrmonte erė e pa durushme, qenėt bartnin eshtrat poshtė e lartė, por kishte raste ku varroseshin kufomat e mbetura e qė nuk ju dihej identeti. Nė Qarr edhe sotė ka vende ku emertohen sipas varreve si p.sh.: Vorri i mustafės, Vorri i magjupit, i komandantit etj. Behet fjal pėr komandantin e vrar Bozhoviq por nukė dihet vendi i sakt. Tė rralla janė ato familje qė nukė posedonin ndnonj mbetje luftarake tė armikut, si bajoneta, matare , helmeta etj.

http://www.zemrashqiptare.net/images/articles/2010_12/19196/u1_HakiSSherifi.jpg

Pas pėrfundimit tė kėsaj lufte forcat vullnetare tė indinjuara pėr torturimet qė bėheshin ndaj tė burgosurėve shqiptar nė burgjet e OZN-sė nė Gjilan, nisen pėr tė ēliruar Gjilanin, gjatė rrugetimit ata ndalen nė Pėrlepnicė ku kalojn natėn. Ndėrkohė vie lajmi se partizanėt e brigadės XVI sėrbo-maqedone kishin hy nė fshatrat e karadakut mbi Preshevė dhe po bėjnė masakra mbi popullatėn e pafajshme, duke mos kursyer tė sėmurėt, pleqėt, fėmijėt por edhe grat, dhe po vazhdonin nė drejtim tė Bujanocit. Ky lajm sikur ju jep forcė pėr tė vazhduar pėr nė Gjilan. Duhet cekur se nga sulmi kohė mė parė nė Ferizaj kishin fituar mėsime. Tė revoltuar pėr humbjet qė kishte pas brigada e XVII nė malėsin e Bujanocit dhe tė Kamenicės, me 07 Janar 1945 me qėllim hakmarrje nė keto treva pikrisht nė Qarr shkon brigada e XVI serbo-maqedone . Kur arrinė nė fshat vendosen nė shtėpin e Musli Bajramit. Ata kishin regjistra tė prėgaditura mė heret se kend duhet me arrestuar e kend jo. Vendosja nė shtėpin e Musli Bajramit ishte tregues se keto punė i kishin kryer me heret Ramadan Shestaku nga Breznica dhėndėrri i Musli Bajramit nė bashkėpunim mekomunistin Isa Kadriun nga Tėrrnovci. Nė fillim nė shtepinė e Muslisė i grumbulluan tė gjithė meshkujt qė ishin prezent nė fshat. Kėtij skenari i shpėtoi Haki Sherifi me shkathtėsi tė rastit por edhe i ndihmuar nga i ati Sadriu. Kur futet nė dhomė ku ishin tė gjith aty ishte edhe babai i Hakiut Sadri Sherifi i cili i thot “ Merre kėnaten e na sjell do ujė me pi” por nje herit i jep edhe shenjė qė tė ikte.
Ky ashtu vepron dhe kur del te dera hasė nė rojen armike dhe Elmaz Bajramin i cili ja merr kėnaten kurse Isufi i jep njė cigare dhe e porositė “qoja Qazimit nė dhomė”! Tu e pa se ska rrugedalje tjeter nga ana e kundert e hymjes nga kati i parė disa metra larg dhe lartė kėrcen pėrmbi disa taraba dhe shkon nė shtepin e Arif Ajvazit e cila ishte me plotė fėmij tė vegjėl tė cilėt ngroheshin pran votres,e ku ishte bėrė terr nga tymi . Aty Hakiu struket prapa fėmijve i vetėdijshėm se do ta ndjekin. Pas pakė kohe futen ushtaret me bajoneta tė hapura tė shoqeruar nga Elmaz Bajrami hallakasin gjithkah por fati nuke e shofin Hakiun. Duke dalur nga aty Elmazi e kishte parė Hakiun por nukė e kishte zbuluar. Ky ishte njė gjest qė duhet pėrshėndetur me ēka lirohet nga njė pjes e fajit qe kishte bėr pakė mė pare.
Pas pėrfundimit tė luftes nė emėr tė spastrimit tė shtetit tė krijuar Jugosllavi nėpėr shumė vise shqiptare bėnin mobilizimin e tė rinjėve, arrestime, ftesa pėr informata dhe mėnyra tjera me qėllim te futjes sė frikes nė populate.Tė gjithė keta njerz i zhdukshin ase i benin invalid te pėrjetshėm .Me poshtė ėshtė paraqitur lista e tė kidnapuarve shqiptar neper fshatrat e Kosoves lindore qė kishin bėre forcat Jugosllave nė fund tė vitit 1944 dhe fillimit tė vitit 1945:


Qarr 21 - (Persona tė zhdukur) Stanec 19
Shipashnicė 8 Preshevė 7
Hogosht 6 Vriqec 2
Kopornicė 3 Livoqė 12
Sllubicė 11 Tėrpezė 5
Dobrosin 2 Koretin 3
Doberēan 4 Dazhnicė 2
Kokaj 3 Sopot 85
Pogragjė 5 Kėrrstiq 2
Busavatė 8 Topanicė 2
Gosponicė 29 Tėrrstenė 3
Gare 2 Konqul 10
Makresh 24 Miratocė 15
Pozharan 28 Bukurocė 13
Rekali 3 Tėrrnavė 10
Marec 23 Allashec 4
Ruboc 4 Izvor 2
Lluqan 13 Ropotovė 52


Edhe pas 66 viteve kėtyre viktimave nukė ju dihen gjurmėt se ku i kan zhdukur.
Emrat e meshkujėve Qarrali, tė kidnapuar dhe tė zhdukur nga ish regjimi komunist Sėrbo-Jugosllav i instaluar menjėher pas okupimit tė Ksovės 1945 nga kjo krijesė fantome:
1. Habim Reshit Veseli
2. Hamit Reshit Veseli
3. Zejnullah Reshit Veseli
4. Jashar Reshit Veseli
5. Sadri Sherifi
6. Rexhep Sherifi
7. Ramiz Sherifi
8. Lazim Sherifi
9. Destan Azemi
10. Rufat Azemi
11. Arif Ajvazi
12. Tafil Ajvazi
13. Ibrahim Haliti
14. Riza Ramizi
15. Xhelil Halimi
16. Rashit Behluli
17. Oruq Ibishi
18. Hysen Ibishi
19. Rizad Ramizi
20. Qazim Ramadani
21. Ramiz Rexhepi ( nga Ramnabuqa)
Dėshmitarėt e kėtyre ngjarjeve thonė se nga dy familje nuk ėshtė marr as kush ēka don tė thot se dikush ka bashkpunuar me okupatorin. Njė person ėshtė shperngulur nga Qarri dhe deri nė vdekje ka marr penzion ushtarak tė Jugosllavisė. Ky shtet barbar i pa aftė pėr tu ballafaquar nė front kėshtu kishte vepruar nė mėnyr tinxare nė pa besi. Ata nukė u knaqėn deri me shkatrrimin e kesaj krijese tė quajtur Jugosllavi, nuk e ndalnin presionin nė forma tė ndryshme, deri kur u shkatrrua jugosllavia si shtet nė tėrsi me 1999.
Nė pamundėsi qė nė kėtė artikull tė pėrshkruhen tė gjitha ngjarjet qė kishin ndodhur nė kėt periudhė kohore, e qė ndėrlidhėn njėra me tjetrėn. Jam fokusuar mė tepėr pėr Luftėn e Qarrit dhe pėr disa nga pjesmarrėsit e sajė. Pėr kėte dhe ngjarjet e tjera nė kėto treva, vėrtet shumė pakė ėshtė shkruar edhe pse ka nje histori shumė tė begatshme pėr sa i pėrket kauzės kombėtare. Pėr deri sa nuk ėshtė bėrė tepėr von kėrkohet njė angazhim i kronistėve, historinėve dhe akademisė sė shkencave ta thon fjalėn e vet, tė angazhohen nė zbardhjen e kėsaj historie me vlera kombėtare. Po qe se nukė shkruhen ngjarjet historike ato edhe harrohen e mė e keqja mund tė pėrsėriten pa ditur me umarr me parandalimin e tyre. Njė ashtu siq ka ndodhur nė njė periudhė jo shumė tė largėt me Sanxhakun e Nishit, Toplicė dhe Kurshumli, etj. Nė atė drejtim tani ėshtė duke shkuar edhe malsia e Bujanocit, nė foton e fashatit Qarr shifen vetėm shtėpit nga largsia, pėrderisa shtėpit janė tė boshatisura, e toka djerrin, ngase ky regjion ka pėrjetuar njė egzod masiv pas 1999. Tani pushtuesi ka filluar tė ekspluatoj pasurin e krijuar shekuj me radhė si dhe tė shkatrroj qdo gjurm tė egzistimit ton nė kėto treva, si pėr ironi kan shkatrruar edhe varrezat e tė parve tan.


Korospodenca e autorit:
Sherif H.Sherifi
Petrit / Dardanė
Tel: +377 (0) 44 231314
Email: sh.sherifi@albaniaonline.com
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Sponsored content




MesazhTitulli: Re: Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar   

Mbrapsht nė krye Shko poshtė
 
Lufta e Qarrit (1941-1945), krenaria e kombit shqiptar
Mbrapsht nė krye 
Faqja 1 e 1

Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
Bashkimi Kombėtar :: Shqiptarėt :: Histori-
Kėrce tek: